Bahasa Melayu Maluku Utara: Perbedaan antara revisi
Konten dihapus Konten ditambahkan
Tidak ada ringkasan suntingan Tag: Suntingan perangkat seluler Suntingan peramban seluler Suntingan seluler lanjutan |
Tag: Suntingan perangkat seluler Suntingan peramban seluler Suntingan seluler lanjutan |
||
(70 revisi perantara oleh 3 pengguna tidak ditampilkan) | |||
Baris 1:
{{about|bahasa Melayu pasar yang digunakan di sebagian besar wilayah Maluku Utara, khususnya di Ternate|bahasa daerah asli Maluku Utara|Bahasa Ternate}}
{{Infobox language
|name=Melayu Maluku Utara
|altname=Bahasa Melayu Ternate
|nativename={{lang|max|''Bahasa Pasar''}}
|states=[[Indonesia]]
|region=[[Maluku Utara]]
|speakers=700.000
|date=2001
|ref=e18
|familycolor=Kreol
|fam1= [[Bahasa dagang dan kreol Melayu|Kreol berdasar Melayu]]
|fam2 = [[Bahasa Melayu Indonesia Timur|Melayu Indonesia Timur]]
|fam3 = Melayu Manadoik
|iso3=max
|glotto=nort2828
|glottorefname=North Moluccan Malay
|dia1=[[Bahasa Melayu Sula|Melayu Sula]]
|dia2=Melayu Ternate
}}
'''Bahasa Melayu Maluku Utara''', dikenal juga sebagai '''bahasa Melayu Ternate''', adalah [[Bahasa dagang dan kreol Melayu|bahasa kreol berbasis Melayu]] yang dituturkan di [[Maluku Utara]], yakni di wilayah [[Ternate]], [[Tidore]], [[Morotai]], [[Halmahera]], dan [[Kepulauan Sula]] sebagai [[Basantara|bahasa perantara]]nya mereka. Bahasa ini sering disebut sebagai ''{{lang|max|bahasa Pasar}}'' oleh penuturnya. Ia terbagi menjadi dua dialek, yaitu Melayu Ternate dan [[Bahasa Melayu Sula|Melayu Sula]].<ref>{{cite journal|url=https://etd.repository.ugm.ac.id/home/detail_pencarian/42195|title=Kajian dialektologi diakronis enklave Melayu Bacan, Ternate, dan Sula di Provinsi Maluku Utara|year=2009|first1=Ety|last1=Duwila|first2=Inyo Yos|last2=Fernandez|publisher=[[Universitas Gadjah Mada]]|location=[[Kota Yogyakarta|Yogyakarta]], Indonesia|journal=Tesis S2 Linguistik|language=id}}</ref>
Sebagian besar kosakata dasar bahasa Melayu Maluku Utara dipinjam dari [[bahasa Ternate]], misalnya, ''{{lang|max|ngana}}'' 'kamu', ''{{lang|max|ngoni}}'' 'kalian', ''{{lang|max|bifi}}'' 'semut', dan ''{{lang|max|fuma}}'' 'bodoh', dengan [[tata bahasa]]nya banyak dipengaruhi oleh [[Rumpun bahasa Papua Barat|bahasa-bahasa]] yang ada di Maluku Utara dan sekitarannya.<ref>{{cite book |last=Taylor |first=Paul Michael |chapter=Introduction |chapter-url=http://www.sil.si.edu/DigitalCollections/anthropology/ternate/introduction.pdf |title=F.S.A. de Clercq′s ''Ternate: The Residency and its Sultanate'' |date=1999 |publisher=Smithsonian Institution Libraries |pages=vii }}</ref>
==Fonologi==
===Vokal===
Terdapat lima [[vokal]] dasar dalam inventaris vokal bahasa Melayu Maluku Utara.<ref name="Litamahuputty2012">{{Cite thesis |last=Litamahuputty |first=Bathseba Helena Johanna |title=Ternate Malay: Grammar and Texts |date=2012 |degree=phd |publisher=LOT (Leiden University) |url=https://openaccess.leidenuniv.nl/handle/1887/19945 |isbn=978-94-6093-088-1 |location=Utrecht |hdl=1887/19945 |hdl-access=free |ref=free}}</ref>{{rp|15}}
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ Vokal bahasa Melayu Maluku Utara
|-
!
! [[Vokal depan|Depan]]
! [[Vokal madya|Madya]]
! [[Vokal belakang|Belakang]]
|-
! [[Vokal tertutup|Tertutup]]
| {{
|
| {{
|-
! [[Vokal tengah|Tengah]]
| {{
|
| {{
|-
! [[Vokal terbuka|Terbuka]]
|
| {{
|
|}
Vokal [[pepet]] {{IPA|/ə/}} (dinotasikan sebagai ⟨ê⟩ dalam [[Kamus Besar Bahasa Indonesia|KBBI]]) aslinya tak ada dalam inventaris vokal bahasa Melayu Maluku Utara. Biasanya kata turunan Melayu yang mempunyai vokal {{IPA|/ə/}} diubah pengucapannya menjadi vokal lain atau dihilangkan, misalnya, ''{{lang|max|ampa}}'' 'empat', ''{{lang|max|puru}}'' 'perut', ''{{lang|max|dengar}}'' {{IPA|/de.ŋar/}}, dan ''{{lang|max|skarang}}'' 'sekarang'.
===Konsonan===
Dalam inventaris konsonannya, bahasa Melayu Maluku Utara mempunyai 19 konsonan dasar, termasuk 2 konsonan [[semivokal]].
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+Konsonan Bahasa Melayu Maluku Utara
|-
! colspan="2" |
! [[Konsonan bibir|Bibir]]
! [[Konsonan rongga
! [[Konsonan langit-langit|Lelangit]]
! [[Konsonan langit-langit belakang|Lelangit
! [[Konsonan celah
|-
! colspan="2" | [[Konsonan sengau|Sengauan]]
| {{IPAlink|m}}
| {{IPAlink|n}}
| {{IPAlink|ɲ}}
| {{IPAlink|ŋ}}
|
|-
! rowspan="2" | [[Konsonan letup|Letupan]] dan [[konsonan gesek|gesekan]]
!
| {{IPAlink|p}}
| {{IPAlink|t}}
| {{IPAlink|tʃ}}
| {{IPAlink|k}}
| rowspan="2" | ({{IPA link|ʔ}})
|-
!
| {{IPAlink|b}}
| {{IPAlink|d}}
| {{IPAlink|d͡ʒ}}
| {{IPAlink|ɡ}}
|-
! colspan="2" | [[Konsonan geser|Geseran]]
Baris 107 ⟶ 97:
| {{IPAlink|h}}
|-
! colspan="2" | [[Konsonan
|
| {{IPAlink|l}}
|
Baris 116 ⟶ 106:
! colspan="2" | [[Konsonan getar|Getaran]]
|
| {{IPAlink|r}}
|
|
|
|-
! colspan="2" | [[Semivokal]]
| {{IPAlink|w}}
|
| {{IPAlink|j}}
|
|
|}
Seperti vokal pepet {{IPA|/ə/}}, konsonan [[konsonan letup celah suara|letupan celah suara]] /ʔ/ aslinya tak ada (atau tak bersifat [[fonemik]]) dalam bahasa Melayu Maluku Utara. Kata turunan Melayu yang mempunyai konsonan tersebut pada akhir kata biasanya dihilangkan pengucapannya, misalnya, ''{{lang|max|ana}}'' 'anak', ''{{lang|max|ade}}'' 'adik', dan ''{{lang|max|maso}}'' 'masuk'.
==Tata bahasa==
===Kata ganti===
====Kata ganti orang====
Bahasa Melayu Maluku Utara punya kata ganti orang dengan variasi penuh dan pendeknya, kecuali kata ganti orang ''{{lang|max|saya}}''.<ref name="Litamahuputty2012" />{{rp|142}}
{| class=
|-
! rowspan="2" | !! colspan="2" |Tunggal !! colspan="2" |Jamak
|-
! Penuh !! Pendek !! Penuh !! Pendek
|-
! 1
| ''{{lang|
|-
! 2
| ''{{lang|
|-
! 3
| ''{{lang|max|dia}}'' || ''{{lang|max|de}}'' || ''{{lang|max|dorang}}'' || ''{{lang|max|dong}}''
|}
Kata ganti orang (termasuk bentuk pendeknya) ''{{lang|max|kita}}'' "aku", ''{{lang|max|ngana}}'' "kamu", dan ''{{lang|max|ngoni}}'' "kalian"
umumnya hanya dipakai pada situasi yang akrab dan cocok oleh penuturnya.
====Kata ganti tunjuk====
{| class=wikitable style=text-align:center
|-
!
! Dekat !! Tengah !! Jauh
|-
!
| ''{{lang|
|-
!
| ''{{lang|
|-
!
| ''{{lang|
|}
==Rujukan==
{{reflist}}
{{Bahasa daerah di Indonesia}}
{{DEFAULTSORT:Bahasa Melayu Maluku Utara}}
[[Kategori:Rumpun bahasa Austronesia]]
[[Kategori:Bahasa Melayu]]
[[Kategori:Bahasa di Kepulauan Maluku]]
{{bahasa-stub}}
|